Den siste veka har eg tenkt litt på Milan Kundera. Det byrja med at ein artikkel i Aftenposten (papir). Den minna meg om ei historie som vart avslørt i vinter.

Miroslav Dvoracek er ein eldre mann som lever i Göteborg. I 1950 vart han anmeldt til tryggingspolitiet i Tsjekkoslovakia. Han var ein fiende av kommunismen. Han fekk 22 års fengsel, men slapp med 14 års straffearbeid og store helseskader. Anmeldelsen blei gjort offentleg i vinter. Den var levert inn av Milan Kundera.

Milan Kundera. Engasjert i Praha-våren i 68, bøkene hans vart forbodne. Han rømte til Frankrike i 1975. Ein av dei store i europeisk litteratur. Det har lenge vore kjent at han var kommunist i ungdommen, men angjevar? Ei forklåring går ut på at det ikkje var politiske motiv involvert, at han berre skulle hemne ein kamerat si kjærleikssorg årsaka av Dvorocek.

Historia minte meg på ei av Kunderas tidleg romanar, “En spøk”, som eg las for mange år sidan. Eg trur den er frå slutten av 60-talet. Hovudpersonen (ein ung student) er ulukkeleg forelska i ein glødande ung kommunist, Marketa. Ho vil ikkje ha han, viser det seg. Full av desperasjon sender han eit brev til ho. Brevet er krydra med antikommunistiske slagord, halvt i spøk. Som eit rop om merksemd. Merksemd får etter dette. Av tryggingspolitiet. Hendinga fører til at han vert dømt til mange års straffearbeid. Han var ein fiende av kommunismen.

Av ein eller annan grunn har eg tenkt på Kundera når eg har lese om FOST (er det ei kobling til Praha? Kafka?). Og når eg har lese om Iran (politistat? overvaking?). Eg har lese nokre romanar av Kundera, men ikkje på mange år. Trudde eg var ferdig med han. Kanskje er eg ikkje det?

I Iran held den politiske krisa fram, og det vert tala om dei største demonstrasjonane og mest alvorlege politiske krisa sidan revolusjonen for tre tiår sidan. Voktarrådet har avvist nyval, men dei har opna for ei ny opptelling av valet. I går skreiv eg at det var vanskeleg å få oversikt over situasjonen. Andreas Halse sin blogg er imidlertid ein god inngang til meir oversikt.

Journalistar vert no utsett for press og oppfordra om å dra frå landet. Det er fort eit teikn på at det kan gå verkeleg ille.

Framleis er sosiale medier best på den raske oppdateringa på det som skjer, og viktige for å få informasjon ut. På NRK Beta skriv dei i dag om mitt tema frå i går, Twitter og valet i Iran. Men journalistar er sjølvsagt uunnværlege for kvalitet, nyansar og djupne i dekninga.

Her heime har IFPI og andre organisasjonar i dag tatt internettleverandøren Telenor til retten. Same dag kjem det fram at bokbransjen også engasjerer seg for at advokatfirmaet Simonsen skal få forlenga sin konsesjon til å overvake og kartlegge ulovlege fildelarar.

Det er fleire trekk som tydar på at norske bransjeinteresser vel ein strategi med overvaking og privat rettshandheving mot ulovleg fildeling. Eg er mot ulovleg fildeling, men dette er feil strategi slik eg tidlegare har skrive. NTNU-professor Arne Krokan har gode poeng om det same.

I staden må vi følge det sporet som nestleiarkollega Audun skildrar i dag. Det dreier seg om vi skal følge den norske kulturpolitiske tradisjonen med å finne ei kollektiv vederlagsordning som sikrar opphavsmenn, gjer tilgang til kultur for mange og utnyttar føremonene ved spreiing av kultur. Biblioteka, NRK-lisens, kasettavgiftsfondet og TONO-avgift er ulike døme på at denne tenkinga har dominert norsk kulturpolitikk.