Ei av dei store – og spesielle – stemmene i nyare popmusikk er tyske Dagmar Krause. Ho var sentral vokalist i 70-tallets avantgardeorkester Slapp Happy, Henry Cow og Art Bears. På 80-talet tok ho opp ein solokarriere.

Med sin unike stemmeprakt, ein slags kombinasjon av opera og primalskrik, var ho perfekt utstyrt til å synge songar av dei store tyske komponistane Weill og Eisler. Ho gav ut fleire plater med deira musikk, mykje av det til tekst frå Bertold Brecht.

Etter mitt syn er ho ein av dei beste Weill-tolkarane. Ho har meir av det intense, desperate uttrykket som eg meiner ligg i songane enn dei meir klassiske tolkningane. Ho har det rette temperementet. På Angebot und Nachfrage kjem dette aller best til uttrykk.

På 90-talet prøvde ho seg i Slapp Happy igjen, men under har eg klippa inn ein av dei flottaste Weill-låtane i mi favoritt innspeling. Surabaya Johnny.

Medan eg ventar på å kjøpe den nye plata til Motorpsycho, presenterer eg den plata eg har som ein knapp favoritt frå katalogen deira. Blant 14-20 plater (utan singlar. Og alt etter korleis ein tel) likar eg nok denne best (av dei eg har høyrd).

Men først, om det skulle vere nokon uinvidde; Vi snakkar om Noregs største rockeband nokon sinne, den dominerande nyskapande krafta i norsk rock, prog, heavy og dei fleste andre stilartar dei siste tiåra. Bandet kan synast vanskeleg tilgjengeleg, men veldig mange har likevel funne noko der. Dei har eit variert uttrykk, men samstundes ein utruleg eigenart. I Noreg er dei respektert og populære. I mange europeiske land har dei også ei stor (kult)fanskare.

Timothy’s Monster  peika veg for mange av platene deira seinare. Den er lang, og blandar tung prog, rockeperler og fine rolege songar. Den har også ein x-faktor ved seg. Kvar gong eg spelar plata dukkar det opp noko nytt.

Dette er ein flott introduksjon til Noregs viktigaste band, og ei flott plate å spele igjen og igjen. Under to utypiske låtar. Eit opptak av opningssporet Feel frå ein konsert på Sicilia (som eg mest har tatt med pga setteinga) og deretter rolege “Now It’s Time To Skate”

Iggy Pop sitt andre for året 1977 er det fjerde og siste i min Bowie-serie. Det er ikkje så totalt Bowie-dominert som det forrige, sjølv om han har delprodusert og skrive det meste.

Lust for Life er nok det mest tradisjonell albumet, i den forstand at det er sett saman av ei rad enkeltlåtar. Det er også dermed det mest ujamne. Det opnar med det ihelspelte (Trainspotting++) men veldig tøffe tittelsporet, går via nokre rockarar av ulik kvalitet til den suggerande avslutninga med “Fall In Love With Me”. Midt inni, ein kandidat til tidenes rockelåt: The Passenger.

Den har ikkje musikk av David Bowie, men Ricky Gardener. Den har eit monotont og råtøfft riff som går og går, og ein Pop-tekst som alltid gjer meg lyst til å strene ut til nærmaste tyske cabriolet og køyre avgarde. Teksten handlar rett nok om å sitte på S-bahn (den overjordiske delen av Berlin sitt T-bane system).

Denne plata er nærare Pop sine rockerøtter enn nokon av dei andre Berlin-platene. Bowie sin innverknad er der mest som låtskrivar. Det er dette formatet Iggy Pop tek med seg vidare inn i 80-talet. Den er ujamn, men går likevel utan på dei fleste album – ikkje minst fordi toppane er så høgt oppe.

Den avsluttar Berli-tida til Bowie. Han skapte Berlin-soundet, sterkt påverka av Brian Eno (her vil eg i parantes nemne at eg har blitt teke for å hevde at Eno har produsert Bowieplatene frå 77. Det har han jo ikkje) og tysk elektronika, og blanda det med sitt eige. Han tok med seg denne kombinasjonen vidare til Iggy Pop og sprøyta det inn i låtar og soundet på “The Idiot”. Resulat; fire fantastiske album på eit år.

Her kan du høyre Bowie og Pop framføre “The Passenger” saman:

Om Iggy Pop er det mykje å seie. Stooges-sjef, punkens gudfar, heroinist, kraftverk på scena. Når ein les om livet hans kan ein lett bli overraska over at han er i live.

David Bowie får han med seg til Berlin. Det første halvåret bruker dei visstnok mest på å vandre rundt i byen, gå på galleri og sitte på kafe. Dei skriv låtar til eit album (Bowie musikk, Iggy tekst) og samlar saman eit band til eit album: The Idiot. Eit kjempesprang frå dei forrige gitarpunkplatene til Pop, over i Berlin-soundet.

I tid var dette albumdet det første Bowie lagde i Berlin, men han fekk utsett det til etter Low (som kom i januar, The Idiot i mars). Det ber preg av det tette og gode tilhøvet mellom dei to, men også at Bowie ausar av sitt overskotshorn som låtskrivar. Perler som “Nightclubbing”, “Dum Dum Boys” og China Girl” er her.

For Iggy Pop må det ha vore  som å kome til live på nytt som artist. Kommersielt fekk verda ei ny interesse for han, kunstnerisk fekk stemmen og tekstane hans stå fram med ei heilt anna tyngde.  Dette er er rock, elektrodominansen som traff Bowie finst ikkje her. Den raffinerte pop-følelsen som er Berlin-soundet er likevel klårt til stades. Det er popmelodiar i rockeformat, med ei spesiell røyst oppå.

Iggy Pop syng som ein gud. Han var ein god punk-vokalist i Stooges som med sitt skrik av ein vokal. Men stemmen hans har i seg å dominere ei låt med sin flotte djupe tone, slik han får lov til her.

Her er “Nightclubbing” live med diverse prominente gjestar samt “China Girl”

Eg hugsar første gongen eg høyrde tittelsporet. Eg kom heim frå London (1988? var om lag 16-17) med ein stor bunke plater. Mellom anna “Heroes”, kjøpt på omtale og det mystiske, innsmigrande coveret eg framleis likar så godt.

Ei tøff elektrorockelåt, ein litt seig ein – så Heroes. Tonane som kom ut av høgtalaren festa seg ved første lytting – og festa seg meir og meir i dagane som kom. Den storslåtte, nesten pompøse, melodien og produksjonen. Eit fengande refreng, og eit fengande vers. David Bowie sin desperate stemme. Den ubestemmelege lyden, og dei særs tydelege spora av Brian Eno. Og mest; heilskapen. 6 lange minutt med pop-vellyd, aldri kjedeleg.

Det er ein av dei flottaste poplåtane som er laga, og for meg så er den popmusikk. Det er slik det bør høyrest ut; pent, storslagent og orginalt. Den er ikkje magisk som Good Vibrations, ikkje dansbart som Samba Magic, ikkje desperat som Love Will Tear Us Apart, det er kanskje ikkje den beste låta i 77 eller den beste til David Bowie.  Men for meg har den alt det god popmusikk må ha i seg, som få andre songar.

På albumet Heroes er dette høgdepunktet, men resten blir ikkje ein nedtur. Albumet er (som Low) ei blanding av vokale popspor og instrumentale elektrospor. Her er skiljet mellom dei to tydelegare. Bowie har teke inspirasjonen frå Brian Eno (som produserer og skriv også her) og Berlin tilbake til sitt eige univers og framstår tydelegare som Bowie. Samstundes slepp han den tyske inspirasjonen meir fram i enkelte andre spor. Åpnings- og avslutningssporet samt balladen “Sons Of The Silent Age” er døme på det første. Største delen av side er døme på det andre.

Dette er David Bowie på sitt mest nyskapane og mest Bowieske på same tid. Det er kanskje høgdepunktet i karrieren hans, spør du meg.

Samstundes forbind eg albumet og songen Heroes meir enn noko anna plate (også i denne serien) med Berlin. Kanskje er det fordi den vert brukt i filminnspelinga av Christiane F, kanskje fordi eg også har den tyskspråklege innspelinga av tittelsporet (”Helden”). Men også fordi den er full av eit unikt uttrykk – Berlinsoundet.

Under: Avslutningssporet “The Secret Life of Arabia” og Heroes, i fall du ikkje har høyrd den før.

David Bowie dreg til Berlin i 1977, plaga av dop og kritikk i heimlandet. 1977 i Berlin skulle bli ein fantastisk kreativ periode for han. Han sobrar opp og arbeider masse, og går og køyrer rundt og samlar inntrykk frå byen. Og høyrer meir og meir på tysk elektronisk musikk. Med seg har han den rette mannen til å omforme dette til musikk, Brian Eno. Eno bidrar med ein stor dose eigenart, men er også flink til å la Berlin og Eno finne saman med Bowies unike uttrykk, ikkje skugge over det.

Low er den første plata Bowie lagar i Berlin. Den er dels vokal pop, dels instrumental elektronika. Låtar som “Warszawa” og “Art Decade” er sterkt inspirert av elektronisk musikk som Kraftwerk og prega av Eno. “Speed of Life” er driven av Alomar sin gitar og “Sound and Vision” er Bowie-pop.

Plata er springane, men likevel einskapleg i uttrykket. Den er stillare og meir nedpå enn noko anna han har laga.

Den er også eit brot med Bowie før Berlin. Den har “Berlin-soundet, som skal prege alle platene han er med på dette året. Mange av dei faste musikarane er likevel med, og det er umisskjenneleg Bowie.

Den har til ein viss grad fått status som eit mellomalbum i katalogen hans, eller som ein forsmak til det som skulle kome. Det er synd, for den står sterkt på eigne bein. Eg kjenner dei som meiner den er ei av hans beste.

Under eit gammalt liveopptak av det tøffe opningssporet “Speed of Life”, videoen til den kanskje mest konvensjonelle låta “Be my Wife”  og Eno/Bowie-komponerte “Art Decade”.

Siste plate i shoegazer serien står det jentedominerte, popete og utruleg sjarmerande bandet Lush for. (Dette var perioden i brtisk rock då alle band måtte ha eit kort einstavelsesnamn for å henge med (Blur, Ride, Curve, Cranes, Beef, Moose, Suede mm)).

Dei var tidvis i utkanten av sjangeren, men denne ligg godt innafor. Lush er kjenneteikna av sine to kvinnelege vokalistar, låtskrivarar og gitaristar, begge med lyse draumeaktige stemmer. Det ei bruker dei til å skape flotte harmoniar og ein luftig og drøymande vokal. Det gjer ein særmerkt uttrykk. Baksida er at Miki Berenyi (etter mitt syn) heldt ein langt høgare standard som låtskrivar enn Emma Anderson. Begge er sterkt representert på dette albumet.

Spooky er prega av fine og lett tilgjengelege popsongar med eit gitartungt og drøymande lydbilete. Det er Robin Guthrie som har produsert dette 4ad-albumet.

Lush er lettare enn mange av dei andre shogazing-banda, men gitarsoundet og framtoninga er i same gate. Ulikt My Bloody Valentine høyrest det ikkje like aktuelt ut i dag som det gjorde for 17-18  år sidan, men på sitt beste er det eit fint album.

Under er to dårlege live-opptak med hiten “For Love” og den saktmodige “Covert”, to av dei beste spora på plata. Opptaka er gjort ein gong etter ar dei har lært seg å sjå forsiktig opp medan dei står på scena.

Dette er definisjonen av “shoegazing”. Når eg set på denne plata kan eg høyre at dei ser ned på skoa sine. Det er lyden av å sjå ned på skoa sine.

Og lyden av å hamre laus på gitarane med masse ekko og fuzz, og å legge lag på lag av det oppå kvarandre. Det er også lyden av at det bak teppet der ein stad ligg ein nydeleg melodi, og lyden av to syngane stemmer som høyrest ut som dei berre såvidt får ut lyd. Det er lyden av uvant vellyd.

Det er lyden av ei av dei mest banebrytane platene dei siste tiåra. Den har inspirert ei rekke band, men også electronica og andre sjangrar. Eg veit ikkje kor mange gonger eg har lese referansar til denne plata i omtalen av andre artistar.

Det er sagt at det er slik Sonic Youth ville vore om Brian Eno hadde produsert. Godt sagt, men det som gjer denne plata stor er at den faktisk er unik. Eg hadde ikkje høyrt noko liknande då den kom, den traff meg som ein staur. Sjeldant fine songar og eit sjeldant tøft lydbilete opptrer ikkje så ofte i lag. Her er melodiane svøypt i vuggande rytmar og overausa med gitarar. Aktiv bruk av samplaren toppar inntrykket som vert skapt. Det blir flott og spesiell rock i sum.

Den held seg også godt. Det er bra, for My Bloody Valentine kom aldri med fleire album. Ryktene vil ha det til at dei har brukt dagar og år (og millionar) i studio utan å kome opp med noko bandsjef Kevin Shields gjekk god for.

Eg kan framleis få gåsehud når eg høyrer “Sometimes” (sjå under). Til sist har eg lagt inn ein video av “Soon” i den 12″-versjonen som Andy Weatherall produserte, og som ikkje er på plata (der det er ein annan versjon av same låt)

At det å stirre ned på skoa sine vart referansepunktet for ein musikksjanger framstår absurd, men slik var det altså. Ikkje sånn å forstå at tilhengarane gjekk rundt og såg ned. Meir absurd enn det. Det var bandmedlemmene med det halvlange håret og dei trista blikka som såg ned på skoa sine medan dei slo laus på strengane på gitarar med masse fuzz og ekko. Av det: “Shoegazing”.

Shoegazing dominerte britisk rock på byrjinga av 90-talet. Det var triste melodiar hylla inn i lag på lag av gitar – ein vegg av gitar til tider. Tynne, bleike, triste kvinner og menn “sang” eller liknande oppå dette. Eg skal presentere denne sjangeren over tre veker, og byrjar med Cranes (etter ei oppfordring på Twitter, dei spelte visst i Oslo i helga).

Cranes er ikkje alltid så gitardominerte, men dei er triste og tynne nok. Dei lagde (lagar?) fine, triste songar ofte basert på enkle melodilinjer. Vokalist Alison Shaw har ein like tynn stemme som kropp, ja nesten ein nasal stemme. Den kan kjennast igjen på ein brøkdel av eit sekund, og er ein viktig del av bandet sitt særpreg.

Wings of Joy var bandet sitt debutalbum frå 1991. Det opnar med maleriske og utruleg vakre Watersong, og går så gradvis over i meir kjent terreng. Plata har eit svakt goth-preg over seg, meir i form enn musikken kanskje. Høyr singelen og avslutningssporet “Adoration” under.

Eg døyper med dette ein ny musikksjanger, og eg kaller henne Synth-Hop.

Det mest obskure av alle dei obskure 80-talls synth/goth banda i verda var kanskje Whitelord Jesus. Thomas Robsahm (lyd) og Arvid Skancke-Knutsen (vokal) var ein duo som gav ut ein kassett og spelte nokre konsertar. Dei såg tynne og skumle ut og var syntetiske og gotiske.

Så – etter at den eine er blitt filmregissør og den andre musikkjournalist – gjenoppstår dei 2 tiår seinare. Først gjer dei ut ei fin plate i tradisjonen frå 80-talet, med oppdatert produksjon. Så kjem dette. Bilete, låttitlar og estetikk er goth og synth. Men musikken er …varm og vakker og roleg og balansert og . Ja, det er framleis eit digitalt lydbilete i botn. Men nesten alle viktige musikarar i Noreg er med på plata, med Arve Henriksen i spiss. Ja, den dystre stemma til Skancke-Knutsen er framleis med, men saman med Maja Ratkje, Rebekka Karijord og Haddy N’jie.

Det er ei reell nyorientering. Eit nytt uttrykk. I seg sjølv spennande. Og det er ikkje minst veldig bra. Filmatisk og innsmigrande. Vakre songar med sjel og retning. Det er Synth-Hop rett og slett.

Sjekk ut eit par døme her, med film til. Først Enigma med den fantastiske Maja Ratkje på vokal og den like fantastiske Arve Henriksen på trompet, platas høgdepunkt. Så Litterchurch med Haddy på vokal.