I dag har eg lagt fram stortingsmeldinga om kvalitet i barnehagen. Det er første gang ei regjering presenterer ei slik melding. Hovudbudskapet er at no går vi frå fem år med satsing på lågare pris og utbygging, til fem år med satsing på kvalitet og innhald!

Meir om meldinga her

Som mange har fått med seg, var det streik i private barnehagar i forrige veke i protest mot manglande likeverdig finansiering av tilbodet i private og kommunale barnehagar, og forslaget til ny lov i Ot.prp 57.

Eg er glad for å fortelje at vi no vil skrive likeverdig behandling inn i lovframlegget og at vi presenterer ein plan for å finansiere det. Eg har i dag sendt eit brev til komiteen på Stortinget, der eg slår fast to ting:

1) Eg støttar at vi i lovteksten slår fast at private barnehagar skal handsamast likverdig med kommunale når det gjeld offentlege tilskott. I brevet skisserer eg korleis dette kan gjerast.

2) Regjeringa tek sikte på å finansiere dette gjennom ein opptrappingsplan på inntil 5 år. Vi vil følge det opp i budsjettet for 2010.

Eg er utruleg glad for at vi har fått ei løysing på denne viktige saka. Det var heilt naudsynt! Alle delar av barnehageforliket frå 2003 er no innfridd eller i ferd med å bli sluttført. Full dekning, lovfesta rett, lågare pris og no altså likeverdig behandling. Les meir på Kunnskapsdepartementet og SV etter kvart.

Eg har ikkje skrive mykje om fotball på bloggen min. Det er fordi eg med åra har blitt ein medgangssupportar. Min store lidenskap, landslaget, hadde eg i mange år glede av å følge tett. Ikkje dei siste åra.

Min andre store lidenskap har eg også i periodar hatt glede av å følge tett. Kven hugsar ikkje 6.plassen i 88 (framleis beste plasseringa i eliten), Jostein og Tore Andre sine prestasjonar på 90-talet, Tommy Øren si seine heading mot Vålerenga i gjørma på Ullevål i 2000 som sikra opprykk, våren 2003 då vi låg på andre plass etter halvsepla sesong.

Eg snakkar om Sogndal fotball. Dei siste åra har det vore litt trått. For laget, og for meg. Men eg anar at noko skjer. Vi ligg no på andre plass, etter å ha slått Kongsvinger 2-0 borte i kveld. Eg såg kampen på NRK2. Kva såg eg? Eit solid forsvar. Fine langballar, eit oppspelspunkt. Innsats og tette markeringar, ei sterk sentral midtbane. Og to stykk unge Flo. Kva meir kan ein be om? Eg kjenner at noko kan vere i gjerde, og har i alle fall tenkt å booke meg inn på Melløs når Sogndal kjem på besøk i haust.

La meg i same slengen legge inn nokre godord for Andreas Hompland si bok om Sogndal og fotballen. Den er sikkert vanskeleg å få tak i i dag, men vel verdt å sjekke ut på eit bibliotek for dei spesielt interesserte. Under Håvard Flo, ein av dei mange store gjennom klubben si historie.

Det oppstår stadig ganske absurde tolkingar av det ein har sagt i media. Det er vanleg for ein politikar å oppleve det. At ein profilert og dyktig redaktør bommar er meir sjeldant.

Hans Kristian Amundsen, sjefredaktør i Nordlys brukar sterke ord i Nordlys i dag. “Aldri før har de rødgrønne skuffet meg mer”  (!) seier han, og refererer til eit oppslag i Aftenposten der eg sa at vi må gjere meir for å gje fagleg sterke elevar utfordringar. Kvar trår han feil?

1. Han har ikkje fått med seg det som er sagt. “Tiden er inne for satsing på de flinkeste, sa SV-statsråden” siterer han fritt frå sin eigen fantasi. Feil. Tida er (framleis) inne for at at alle skal få brukt sitt talent, var bodskapen min i Aftenposten. Elevar som er særleg sterke treng ekstra utfordringar. Nett som dei som slit treng ekstra hjelp.

2. Han trur ein må velge mellom elevar. “Som amen i kirka fører det til at svakere elever, og elever som er tvunget inn i en skole som ikke passer dem, dyttes brutalt ut av politikkens og samfunnets synsfelt.” Men ein lærar i klasserommet kan ikkje velge mellom nokre av elevane sine, ho må gje alle utfodringar på sitt nivå. Då må ein kunne forvente det same av ein kunnskapsminister.

3. Han har ikkje fått med seg kva som er hovudperspektivet til regjeringa. Vi har gjennomført barnehagerevolusjonen, løyva 1 mrd til fleire lærarar for å styrke innsatsen mot dei som slit i norsk og matte, innført tettare kartlegging og gjennomført ei rekke tiltak mot fråfallet i vidaregåande skule. Vi brukar milliardar på tidleg innsats, men enno er det langt igjen. ”Alle skal med” seier dei i AP. “Ulike mennesker, like muligheter” seier  vi i SV. Alt dette er hovudperspektivet i stortingsmeldinga som kjem neste månad. Amundsen bør kome på presentasjonen!

4. Han tar dessutan feil om han trur vi ikkje treng å legge til rette for sterke elevar. Han skriv ikkje det, men han kan forstås slik (eg ber om orsaking om eg misforstår). Det er for mange elevar som kjedar seg og ikkje får nok utfordringar, for mange elevar som ikkje får brukt sitt potensiale og sitt talent. I Troms har fylkesråd Pål Julius Skogholt vore flink til å ta tak i dette, ved å tilby undervisning på nivået over for enkelte elevar. Dette er viktig for at oppslutninga om fellesskulen også i framtida skal vere sterk og brei.

Hovudutfordringa er å sørge for at alle lærer seg å lese, skrive og rekne og får brukt sitt talent. Men ingen kan vel i fullt alvor meine at tilpassa opplæring berre skal vere ein rett for ein del av elevane? Så galt kan det gå.

Sidan vi hamna i austeuropa, legg eg turen innom Slovenia. På ingen måte aust i dag, men ein del av Jugoslavia då denne plata kom ut. Musikken og konseptet til Laibach gjer enno sterkare assosiasjonar til aust enn det geografisk opphavet.

Laibach vart danna i Ljubljana i 1980, men det var ikkje før i 1987 at dei vart kjend for eit vidare publikum. Då gav det store britiske indie-selskapet Mute (som har alt frå Erasure og Depeche Mode til Nick Cave og Diamanda Galas i stallen) ut plata Opus Dei. Ei salig blanding av Wagner, marsjrytmar, gitarsoloar og popcoverlåtar  ikledd ein kraftig dose uniformsestetikk verdas ikkje har sett korkje før ellet etterpå. Laibach har openbart ein fot i den industrielle rocken som stod sterkt på 80-talet. Dei tilfører likevel noko eige.

Gjennom åra har dei gjort det til ein spesialitet å spele inn coverversjonar av kjende slagarar. Denne var den første, og eg synest framleis den er den beste. Aldri har vel orginal og ny versjon krasja så kraftig og skapt eit så sterkt resultat. Under er den framleis like slåande Life is Life eller Opus Dei:

Etter nokre dagar med avistørke og mediatausheit i Sverige kjem eg tilbake til avslutninga på FrP sitt landsmøte. Landsmøtet har tydelegvis vore ei velregissert forestilling som har vist at FrP er det viktigaste og største høgrepartiet i Noreg. Landsmøtet har gjort nokre snåle vedtak, forsøkt å overta ei klassisk venstresak og vedtatt ei rekke klassiske høgrestandpunkt ispedd kjende innvandringsskeptiske dosar.

Dessutan har dei opna for aktiv dødshjelp. Vedtaket har fått dei vanlege avvisande reaksjonane. Eg synest både tonen og innhaldet i avvisinga er vel overdive. Det er lett å peike på problematiske sider ved vedtaket, både etisk og praktisk, men problemstillinga burde i det minste invitere til refleksjon.

Ellers er vel det mest openbare etter at dei borgarlege partia har hatt landsmøte at H-FrP er det einaste realistiske regjeringsalternativet på høgresida, og at det teiknar seg eit bilete av kva ny politikk vi vil få oppleve i Noreg om dei kjem til makta. Det skal eg kome attende til. Legg også merke til at begge desse partia er begynt med handhaldne små plakatar som alle viftar med på landsmøta. Det må vere eit teikn! Av alle dei spennande og bra tinga som skjer i amerikansk valkamp, skal dei hente handhaldne plakatar som delegatane på landsmøtet kan vifte med.

I går presenterte Utdanningsdirektoratet tala som viser utviklinga i grunnskulen dei siste åra. Tala måler kva som har skjedd etter 3 av 4 år med raud-grøne budsjett.

Siden den raudgrøne regjeringa tok over har det blitt 4000 fleire lærarar og over 2500 fleire lærarårsverk i ordinær grunnskule. Lærartettleiken har også gått i riktig retning sidan SV tok over Kunnskapsdepartementet, sjølv om utslaga er små. Det er no fleire lærarar i skulen som kan gje kvar enkelt elev den oppfølginga dei treng.

Under forrige regjeringsperiode var talet på lærarårsverk synkande samstundes som det vart færre lærarar pr elev. Vi har dermed snudd den negative utviklinga som var i skulen i heile forrige periode fordi ein prioriterte skattelette til dei rike framfor å satse på fellesskapet.

SV har større ambisjoner enn dette og mange stadar er det framleis mangel på lærarar. Difor vil vi i neste periode gå inn for sterkare nasjonal styring av skulesektoren for å sikre at det blir nok lærarar i skulen. Vi må også vurdere korleis vi kan ivareta alt dette.

I dag 19.mai går ei rekke private barnehagar ut i politisk streik. Dei vert stengt klokka 12.00. Det dreier seg i følge Private Barnehagers Landsforbund (der du også kan lese begrunnelsen med deira eigne ord) om ca 2000 barnehagar. Fleire store private aktørar er ikkje med på streiken, til dømes Kanvas.

Streiken er retta mot ot.prp 57 som inneheld framlegg om å overføre ansvaret for finansieringa av barnehagane til kommunane. I denne stortingsperioden har vi sluttført ein barnehagerevolusjon. 60.000 nye plassar så vi har full dekning, lågare pris, fleire førskulelærarar og lovfesta rett til plass. 12 mrd kroner meir til barnehagar! No skal vi etablere eit system for å styre og finansiere barnehagane varig.

Barnehagane er eit offentleg tenesteområde som skule eller eldreomsorg. Vi meiner at det er naturleg at kommunane også har det heilskaplege ansvaret for barnehagesektoren på linje med andre sektorar når vi har oppnådd full dekning. Det har lenge vore brei politisk semje om dette. Overføringa skal skje frå 2011, så det er god tid til å førebu den. Eg føler meg trygg på at kommunepolitikarane er like opptatt av å gje sine innbyggjarar eit godt barnehagetilbod som vi er det nasjonalt. Dei som ikkje bryr seg med det, må likevel. I lovforslaget har vi lagt føringar som vil sikre finansieringa til dei private barnehagane. Plikt til å finansiere eksisterande barnehagar, kvalitetsstandarar og lovfesta rett til barnehageplass sikrar dei private. I tillegg får kommunane alle pengane med på kjøpet.

Kritikken mot lovframlegget dreier seg vel så mykje om finansieringssystemet. Private barnehagar har 85-100% finansiering av dei kommunale, etter eit nokså komplekst system. Vi foreslår at kommunane får meir fridom til åå utforme systemet i sin kommune, men innan dei nemnde klåre rammene.

Det er no dokumentert at det er dårlegare lønns- og arbeidsvilkår i private barnehagar, noko som heng saman med dagens finansiering. Dette er alvorleg. Sjølv om private barnehagar har like god kvalitet som kommunale i dag, er det eit spørsmål som over tid kan undergrave kvaliteten. Det er uakseptabelt med så store skilnadar og dårlege vilkår for mange lågtløna. Det er eit pengespørsmål som må løysast i samband med budsjetta framover. Regjeringa arbeidar for like lønns- og arbeidsvilkår. Dersom slike skilnadar bit seg fast over tid, kan det gå ut over rekruttering og kvalitet. Dette spørsmålet må løysast uavhengig av kva finansieringssystem vi har.

Spalten heiter vekas album, men ingen regel utan unnatak. I høve MGP i Moskva gjer eg unnatak for å hylle ein av det forrige hundreårets største artistar og låtskrivar, som aldri fekk gitt ut eit album i si levetid (1938-1980).

Vladimir Vysotskij var kanskje den sterkaste og mest populære stemmen i Sovjet på 70-talet og i åra etter sin død. Songar og diktar. Politisk aktør og kvardagsskildrar. Vaken men alkoholisert. Han skildra den russiske mentaliteten og det absurde samfunnssystemet som ingen andre. Han er politisk, men på den subtile måten som var mogelg. Tekstane hans er små poetiske forteljingar, filosofiske og kvardagslege på same tid.  “Stemmen min er som et skrik” har han sagt. Det er treffande. Han skrik ikkje (vel, innimellom), men framfører songane med eit indre skrik som når gjennom skjermen.

Han blei møtt på paradoksalt vis. Den sovjetiske staten nekta han adgang til platestudio, men han fekk samstundes verke som visesongar. Han reiste og spelte. Det vart teke opp kasettar som vart kopiert, kopiert igjen og igjen og igjen… Han var kjent over heile landet, men det finst ikkje nedskrivne songar eller offisielle innspelingar etter han.

Eg kom over han via Jørn Simen Øverli si flotte plate med musikk og gjendikta tekstar av Vysotskij. Alle bør sjekke ut den, ikkje minst for å forstå tekstane. Den har berre eit problem. Den bleiknar litt når du har høyrd orginalen. Eg har sett at han vert kalla Russlands Bob Dylan. Det er ei nedvurdering. Han treng inga samanlikning. Og eg trur hans innverknad på russisk musikk og samfunnsliv er vel så stor som Dylans innverknad i USA. Det kan ikkje vere tvil om at han er ein av dei viktigaste musikarane og låtskrivarane i det forrige hundreåret.

 Her er ein versjon av Ohota Na Volkov (Ulvejakta), som skal vere skrive rundt Sovjets invasjon av Tsjekkoslovakia og er ein analogi til eit tøffare politisk klima.

 

Her syng han Cupola (kuplane) i det som skal vere det siste opptaket med han.

17.mai i dag, Melodi Grand Prix i går. På Sri Lanka foregår samstundes eit blodbad som eg har skrive om før. Mykje kan tyde på at regjeringa er i ferd med å vinne ein endeleg siger over LTTE (dei tamilske tigrane). Dei har i følge fleire kjelder lagt ned våpena. Men biletet er uklårt, det vert hevda i VG Nett at LTTE har lagt ned våpena men ikkje overgitt seg.

Som tidlegare omtalt snakkar vi om ein brutal og blodig krig. 75.000 drepne i løpet av 20 år, meir enn 100.000 internt fordrivne. No er titusenvis av menneske sperra inne på eit lite område i ein desperat situasjon. I tida framover vil journalistar og hjelpearbeidarar sakte men sikkert kome inn i området. Vi får vone mange vert redda, og vi får vone at sanninga om det som har skjedd dei siste månedane gradvis vil kome fram.